Polish Recordings from the 1930s 10 CD Boxed Set

Część 1 - Hanka Ordonówna
Hanka Ordonówna, Ordonka, właściwie Maria Anna Tyszkiewicz, z domu Pietruszyńska, pseud. Weronika Hort (ur. 25 września 1902 w Warszawie, zm. 8 września 1950 w Bejrucie), polska piosenkarka, tancerka i aktorka. Pochodziła z rodziny kolejarza. W dzieciństwie uczęszczała do szkoły baletowej. W wieku 16 lat debiutowała w teatrzyku "Sfinks". W okresie występów w teatrze "Wesoły Ul" w Lublinie zyskała popularność jako wykonawczyni piosenek o tematyce żołnierskiej. Po upadku lubelskiego teatru wróciła do Warszawy, gdzie rozpoczęła karierę jako szansonistka w kabarecie Qui pro Quo. Ogromną rolę w ukształtowaniu jej scenicznej dojrzałości odegrał Fryderyk Jarosy. Pod jego kierunkiem wykształciła swój niepowtarzalny styl, stając się dojrzałą artystką. Sławę, nieprzemijającą do wybuchu wojny, dało jej wykonanie piosenki "Miłość ci wszystko wybaczy" z filmu "Szpieg w masce" z roku 1933. Piosenka ta stała się w pewnym sensie wizytówką Hanki Ordonówny. W roku 1931 została żoną hrabiego Michała Tyszkiewicza, który był też autorem tekstów wielu jej piosenek. Po wybuchu II wojny światowej początkowo w Warszawie, gdzie jesienią 1939 została uwięziona na Pawiaku i skąd wydobył ją mąż i sprowadził do Wilna. Aresztowana przez NKWD po aneksji Litwy przez ZSRR, została wywieziona do łagru w Uzbekistanie. Tam po uwolnieniu w następstwie układu Sikorski-Majski Ordonówna zajmowała się organizowaniem pomocy dla osieroconych dzieci polskich wygnańców. Ewakuowana razem z sierocińcem przez Indie do Libanu po zerwaniu przez ZSRR stosunków z rządem RP, co nastąpiło po ujawnieniu w 1943 masakry katyńskiej. Zmarła w Bejrucie na gruźlicę, której nabawiła się w czasie wojny. Prochy jej przeniesiono i pochowano na warszawskich Powązkach.

Część 2 - Adolf Dymsza, Eugeniusz Bodo, Andrzej Bogucki, Tadeusz Olsza
Aktorzy polskiego kina przedwojennego cechowali się wszechstronnością swych talentów. Nie znano jeszcze wtedy terminu "piosenki aktorskiej", ale prawie wszyscy z ówczesnych aktorów, a przynajmniej ci z pierwszego planu, posiadali bardzo staranne muzyczne wykształcenie, nie mówiąc już o talencie, warunkach głosowych, wrodzonej muzykalności. Po II wojnie światowej poziom sztuki aktorskiej znacznie się podniósł, aktorów śpiewających mamy wielu, warto jednak przypomnieć o tych śpiewających gwiazdorach teatru czy filmu z okresu międzywojennego. A była to plejada wspaniałych nazwisk, którym samo wspomnienie do dziś wywołuje uśmiech. Bo jakże się nie uśmiechnąć na wspomnienie Adolfa Dymszy w cygańskim przebraniu, dyndającego na żyrandolu w filmie "Antek policmajster" i śpiewającego "Co bez miłości wart jest świat", czy Eugeniusza Bodo, przebranego w damski kostium i śpiewającego "Sex apeal" w filmie "Piętro wyżej?!… Na tej płycie przypomniano nagrania piosenek w wykonaniu czwórki świetnych aktorów okresu międzywoennego. Wszystkie nagrania nie pochodzą z ze ścieżek dźwiękowych ówczesnych filmów, a z płyt gramofonowych, na których utrwalono wszystkie niemal filmowe przeboje tych artystów. Są to kolejno: Adolf Dymsza - czołowy polski komik, a jednocześnie kapitalny piosenkarz, którego nagrania skrzą się zawadiackim humorem; Eugeniusz Bodo - czołowy amant filmowy, aktor zarówno dramatyczny, jak i komediowy, ulubieniec wszystkich Polek, przy tym świetny piosenkarz, śpiewający y wielkim wdziękiem; Andrzej Bogucki - aktor i piosenkarz po prostu znakomity, nazywany polskim Marice Chevalierem, obdarzony przepięknym, ciepłym głosem; Tadeusz Olsza - aktor dramatyczny i kabaretowy, absolwent klasy śpiewu warszawskiego Konserwatorium, po wojnie czołowy aktor teatru Syrena.

Część 3 - Upić się warto… na cztery głosy.
Zapewne nie każdy dziś potrafi rozszyfrować, co się kryje pod tajemniczą nazwą revellersi". Ale chyba większość słyszała o Chórze Dana albo miała okazję usłyszeć powojennych "revellersów" właśnie śpiewających "Budujemy nowy dom" w kronice filmowej lat 50. A popularny w latach osiemdziesiątych zespół Vox? No właśnie, to są właśnie revellersi! Tym mianem określano męski kwartet lub kwintet wokalny, śpiewający piosenki i inne lekkie utwory rozpisane na głosy, najczęściej a capella. Historia revellersów zaczyna się w Stanach Zjednoczonych. Tam właśnie szefowie studiów nagraniowych wielkich firm płytowych wpadli na pomysł, aby wzbogacić ofertę i nagrywać nie tylko solistów, ale spróbować utrwalić także zespoły wokalne. Nagranie wielkiej orkiestry z filharmonii nie było możliwe ze względu na brak odpowiedniego sprzętu nagraniowego, natomiast po wielu próbach okazało się, że zespół 5-osobowy jest do tego wprost idealny. Pionierem i prekursorem nowego stylu był amerykański zespół "The Revellers". Nie przypuszczano, że ten artystyczno-akustyczny eksperyment okaże się takim sukcesem. Pomysł stworzenia zespołu a'la The Revellers w Polsce podjął Władysław Daniłowski, kompozytor piosenek i muzyki do filmów. Zorganizował on najbardziej znany z revellersowych zespołów - Chór Dana, który zadebiutował w 1929 roku na scenie kabaretu Qui Pro Quo. Do pierwszego składu Chóru Dana należeli: Tadeusz Bogdanowicz - bas, Mieczysław Fogg - baryton, Aleksander Kruszewski - tenor, Wincenty Nowakowski - tenor oraz Zachariasz papiernik - tenor. Rywalem Chóru Dana był w latach 30. podobny zespół - Chór Juranda. Powstał w 1932r. Jego założycielem był Jerzy Koszutski, zdolny kompozytor używający pseudonimu Jurand. W skład chóru wchodzili: Zygmunt Piotrowski - tenor, Mieczysław Lubański - drugi tenor, Marian Rottengruber - baryton oraz Aleksander Puchalski - bas.

Część 4 - Marian Hemar
Marian Hemar, właściwie Jan Marian Hescheles, pseud. Jan Mariański, Marian Wallenrod i inne, (ur. 6 kwietnia 1901 we Lwowie, zm. 11 lutego 1972 w Dorking pod Londynem) - polski poeta, satyryk, komediopisarz, autor tekstów piosenek. Pochodził z rodziny żydowskiej. Był kuzynem Stanisława Lema (jego matka i ojciec S. Lema byli rodzeństwem). Studiował medycynę i filozofię na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie. Już w czasie studiów parał się satyrą. Po studiach wyjechał na trzy miesiące do Włoch, skąd pisał korespondencje do Gazety Porannej, zatytułowane Z Włoch. Brał udział w walkach o Lwów (po polskiej stronie) w latach 1918-1920. W 1925 przeprowadził się do Warszawy, pracował wraz z Julianem Tuwimem w kabarecie literackim Qui Pro Quo, Banda i Cyruliku Warszawskim. Wraz z Tuwimem, Lechoniem i Słonimskim był autorem wielu skeczy i dowcipów i szopek politycznych. Jego dorobek literacki jest ogromny: ponad 3000 niezwykle popularnych piosenek, do których sam komponował muzykę, setki wierszy, kilkanaście sztuk i słuchowisk radiowych. Był również współpracownikiem Wiadomości Literackich i Wiadomości, oraz dyrektorem teatru Nowa Komedia (1934-1935). W 1939 jego piosenka Ten wąsik (wykonywana przez Ludwika Sempolińskiego w popularnej rewii Orzeł czy Rzeszka), spowodowała interwencję ambasadora Niemiec w Warszawie. Jego pierwszą żoną była aktorka i pieśniarka Maria Modzelewska, jednak małżonkowie rozstali się w 1939 r. (z uwagi na wybuch wojny nie przeprowadzono rozwodu). W Londynie ożenił się z amerykańską tancerką i aktorką Caroll Ann Eric. Zmarł w Dorking pod Londynem, tam też został pochowany na przykościelnym cmentarzu.

Część 5 - Emanuel Schlechter
Emanuel Schlechter (właściwie Edmund, podpisujący się również jako Szlechter, popularnie zwany Mundkiem) był autorem tekstów, kompozytorem i piosenkarzem. Urodził się 26 marca 1906 r. we Lwowie w zamożnej rodzinie mieszczańskiej. Najwcześniejszymi tekstami jego autorstwa są te napisane do muzyki Leona Boruńskiego do rewii "Parada gwiazd". Ten udany początek, będący w dodatku celną satyrą polityczną, zapowiadał nieodległą i na prawdę błyskotliwą karierę Schlechtera. W latach 1933 - 1935 jako piosenkarz (a także akompaniator-gitarzysta) nagrywał pod własnym nazwiskiem oraz pseudonimem "Olgierd Lech" płyty z piosenkami rewiowymi i filmowymi oraz nagrał serię płyt z własnymi piosenkami żydowskimi, np. bardzo znaną "Rabi Eli Melech". Pełnił też bardzo ważną funkcję kierownika literackiego w angielskiej wytwórni płytowej Columbia. Funkcję tę kontynuował w latach 1935 - 1939 w firmie płytowej Odeon w Warszawie. Schlechter pisał piosenki do wielu polskich filmów, przede wszystkim komedii muzycznych. Najważniejsze tytuły to: "Każdemu wolno kochać", "Parada rezerwistów", "Trójka hultajska", "Kocha, lubi, szanuje", "Czy Lucyna to dziewczyna", "Co mój mąż robi w nocy", "Antek policmajster", "Panienka z poste restante", "Kochaj tylko mnie", "Jaśnie Pan szofer", "Dodek na froncie", "Jego wielka miłość", "Amerykańska awantura", "Skłamałam", "Książątko", "Piętro wyżej". Wszystkie te filmy cieszyły się wielka popularnością i należą z pewnością do najlepszych osiągnięć polskiej przedwojennej kinematografii. Ich atutem były oczywiście doskonałe piosenki pisane przez Schlechtera. Schlechter tłumaczył także i adaptował teksty piosenek zagranicznych. Sam był również kompozytorem muzyki filmowej, napisał m.in. muzykę i piosenki do komedii Kochaj tylko mnie. Tuż przed wybuchem II wojny światowej kilka antyhitlerowskich utworów Schlechtera włączył do swojego repertuaru warszawski teatr Ali Baba. We wrześniu 1939 roku znalazł się w rodzinnym Lwowie. Po wkroczeniu Niemców do Lwowa w 1941 roku znalazł się w getcie lwowskim, a w 1943 zginął wraz z żoną i kilkuletnim synem w obozie janowskim we Lwowie. Współtworzył w obozie życie artystyczne, brał udział w wieczorkach literackich. Hitlerowcy zamordowali prawie 80 osób z dużej rodziny Schlechterów. Za swój patriotyzm, wyrażony piórem i odwagą osobista, ten młody, zaledwie trzydziestokilkuletni człowiek musiał zginąć.

Część 6 - Mieczysław Fogg
Mieczysław Fogg, właściwie Mieczysław Fogiel (ur. 30 maja 1901 w Warszawie, zm. 3 września 1990 tamże) - polski piosenkarz śpiewający barytonem lirycznym, którego kariera artystyczna rozpoczęła się w okresie międzywojennym i trwała przez kilka dziesięcioleci po zakończeniu II wojny światowej. Jego najbardziej znane utwory to: "Tango milonga", "To ostatnia niedziela", "Jesienne róże", "Pierwszy siwy włos", "Mały biały domek". Debiut Mieczysława Fogga jako piosenkarza miał miejsce w 1928 roku w Chórze Dana (wtedy pod hiszpańską nazwą Coro Argentino V) na scenie warszawskiego teatrzyku Qui Pro Quo. Ze sceną tą związany był do 1931 roku, potem kolejno z teatrami i rewiami Banda, Rex, Polonia, Cyrulik Warszawski, Wielka Rewia, Małe Qui Pro Quo i Tip Top. Od 1932 roku, Chór Dana koncertował za granicą, m.in. w Niemczech, Estonii, na Łotwie, w ZSRR, Finlandii, Norwegii, Szwecji, Austrii, we Włoszech i w USA, gdzie wystąpił w 31 stanach. Dla firmy fonograficznej Odeon nagrywał 30-50 piosenek rocznie. Towarzyszył w koncertach i nagraniach sławnym polskim artystom kabaretowym, m.in.:Hance Ordonównie, Stefci Górskiej, Zuli Pogorzelskiej i Adolfowi Dymszy. Po odejściu z Chóru Dana zadebiutował jako solista, zwyciężając w ogólnopolskim plebiscycie słuchaczy Polskiego Radia. Występował z własnymi recitalami oraz w programach kabaretowych z Mirą Zimińską i pianistą Tadeuszem Sygietyńskim. Lata okupacji niemieckiej spędził w Warszawie. Występował (za zgodą władz Podziemnej Polski) w kawiarniach dostępnych polskiej publiczności, m.in. w Cafe Bodo i Swann, U Aktorek i Lucyna. Po wojnie w latach 1945-1946 prowadził przy ul. Marszałkowskiej 119 własną kawiarnię artystyczną Cafe Fogg i w latach 1946-1951 roku kierował wytwórnią płyt gramofonowych Fogg Record, obie firmy zostały jednak znacjonalizowane i wkrótce zakończyły działalność. W trwającej ponad sześćdziesiąt lat karierze wystąpił na blisko 16 tys. koncertów. Śpiewał w dwudziestu pięciu krajach Europy oraz w Brazylii, Izraelu, na Cejlonie, w ośrodkach polonijnych Nowej Zelandii, Australii i wielokrotnie w USA i Kanadzie. Mieczysław Fogg był również kibicem najstarszego polskiego klubu - Cracovii.

Część 7 - Tadeusz Faliszewski
Tadeusz Faliszewski, ps. Jerzy Nowogródzki, Jerzy Orowski, Jan Pobóg, Jan Saskowski (ur. 20 października 1898 r. w Żywcu - zm. 2 listopada 1961 r. Chicago w USA) - jeden z najbardziej cenionych piosenkarzy dwudziestolecia międzywojennego, śpiewak, aktor kabaretowy, rewiowy i operetkowy, reżyser. Mąż aktorki Haliny Kidawskiej. Jako aktor debiutował w 1922 r. Grał na scenach i estradach wielu miast Polski, m.in. w Krakowie, Radomiu, Kaliszu i Częstochowie. Jako wokalista występował z Adamem Astonem i Tadeuszem Sas-Jaworskim w popularnym wówczas Chórze Warsa, związany był z warszawskimi teatrzykami rewiowymi Morskie Oko i Nowy Ananas. W latach 1929-1930 kierował kinoteatrem Hollywood, a później założył własny kabaret literacki Rajski Ptak. W konkursie Polskiego Radia zorganizowanym w 1937 r., mającym wyłonić najpopularniejszego piosenkarza zajął III miejsce, po Mieczysławie Foggu i Stefanie Witasie. W 1937 r. wystąpił w filmie Konrada Toma Parada Warszawy, a w 1938 r. w Królowej przedmieścia w reżyserii Eugeniusza Bodo. Jako wokalista znany był głównie z wykonywania piosenek z tekstami Andrzeja Własta, jak: "Całą Warszawa", "Gdzie twoje serce", "Katiusza", "Kiedy przymykam oczy", "Przytul, uściśnij, pocałuj", "Rebeka", "Szkoda twoich łez", "Śpiewaj", "Tango andrusowskie", "Ty, miłość i wiosna", "U cioci na imieninach", "Wanda", "Zapomnisz o mnie", "Zatańczmy tango". Śpiewał też utwory z tekstami innych autorów, m.in.: "Bal na Gnojnej" Juliana Krzewińskiego i Leopolda Brodzińskiego, "Ach, Ludwiko" (sł. Julian Tuwim, "Już się prześnił sen" i "Za tyle pięknych dni" Konrada Toma, "Miasteczko Bełz" (sł. J. Roman), "Pij, bracie, pij" (sł. I. Ber), "Jedź do Santa Fe" (sł. Szer-Szeń), "Jak całować - to ułana", "Kochaj", "Nie będziesz ty, to będzie inna", "Płomienne serca" i "Śluby ułańskie" Mariana Hemara czy "Gwiazdy to czy oczy twe", "Już dziś nie płaczę", "Szczęście trzeba rwać jak świeże wiśnie" i "Zosiu" z tekstami Walerego Jastrzębiec-Rudnickiego. W repertuarze miał tanga, piosenki liryczne oraz satyryczne, wykonywał też arie operetkowe oraz piosenki pochodzące z rewii i filmów. Porównywano go do Ala Jolsona z filmu Sonny boy. Po wojnie pozostał na emigracji początkowo w Wielkiej Brytanii, gdzie nawiązał współpracę z Teatrem Polskim w Londynie. Następnie wyjechał do USA. Tam współpracował z Feliksem Konarskim.

Część 8 - Adam Aston
Adam Aston, właściwie Adolf Loewinsohn (ur. 17 września 1902 r. w Warszawie, zm. 10 stycznia 1993 r. w Londynie) - aktor i piosenkarz polski żydowskiego pochodzenia. Śpiewał w języku polskim, hebrajskim i jidysz. Był jednym z najpopularniejszych artystów dwudziestolecia międzywojennego w Polsce. Karierę zaczynał w Chórze Warsa, następnie występował jako solista w kabaretach i rewiach Morskie Oko, Stara Banda i Hollywood. Popularność przyniosły mu sentymentalne tanga, m.in. "Jesienne róże", "Jest jedna jedyna", "Każdemu wolno kochać", "Serce matki" czy "To nie była miłość". Był też wykonawcą popularnej po wojnie piosenki "Ach, jak przyjemnie". W sumie nagrał około 960 utworów, wziął także udział w Międzynarodowym Konkursie Śpiewaczym Polskiego Radia, zorganizowanym w 1935 r. Wystąpił w kilku produkcjach filmowych dwudziestolecia międzywojennego, z których najpopularniejszymi były "Dwie Joasie" z 1935, gdzie wystąpił u boku Jadwigi Smosarskiej, Aleksandra Zelwerowicza i Michała Znicza, oraz "Manewry miłosne", również z 1935 r., gdzie zagrał obok Lody Halamy, Toli Mankiewiczówny, Ludwika Sempolińskiego, Miry Zimińskiej i Aleksandra Żabczyńskiego. W polskiej wersji językowej filmu "Top Hat" ("Panowie w cylindrach") wykonywał piosenkę "Cheek to Cheek" (polski tytuł "W siódmym niebie"). Po wybuchu II wojny światowej występował początkowo z orkiestrą Henryka Warsa we Lwowie, a następnie w prowadzonym przez Feliksa Konarskiego Teatrze Wojskowym II Korpusu gen. Władysława Andersa.

Część 9 - Jerzy Petersburski
Jerzy Petersburski (ur. 20 kwietnia 1895, zm. 7 października 1979 w Warszawie) - kompozytor muzyki popularnej, także do wielu znanych szlagierów, takich jak To ostatnia niedziela czy Tango milonga (Donna Clara). Po matce Paulinie pochodził ze znanej warszawskiej rodziny Melodysta, zasłużonej dla rozwoju polskiej muzyki klezmerskiej, rozrywkowej i jazzowej. Studiował w warszawskim Konserwatorium, a potem w Wiedniu. Znany ze współpracy z kabaretami oraz teatrzykami warszawskimi. Był autorem muzyki do wielu filmów nakręconych przed II wojną światową. W 1936 otrzymał Złoty Krzyż Zasługi. W latach 1947-1967 tworzył w Ameryce Południowej (Argentyna, Brazylia, Wenezuela). W roku 1967 wrócił na stałe do Polski. W 1969 urodził się jego syn Jerzy Petersburski Jr. Zmarł w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Powązkowskim.

Część 10 - Henryk Wars
Henryk Wars, właściwie Henryk Warszawski (lub Warszowski), ur. 29 grudnia 1902 w Warszawie, zm. 1 września 1977 w Los Angeles, pseud. Fraska, Henry Vars - polski i amerykański kompozytor, pionier jazzu w Polsce, pianista, dyrygent. Pochodził z muzykalnej rodziny: siostra była śpiewaczką La Scali, druga siostra - pianistką. Warszawski ukończył Konserwatorium Warszawskie w klasie Romana Statkowskiego. Będąc studentem akompaniował artystom teatrzyku Morskie Oko. Pracował w wytwórni płyt gramofonowych Syrena Record. Potem zajął się komponowaniem. Pierwsza napisana piosenka (1926 r.) to "New York Times", która nie zyskała zbyt dużej popularności. Tworzył kompozycje do łącznie 53 filmów, m.in. "Szpieg w masce", "Manewry miłosne", do pierwszego polskiego filmu dźwiękowego - "Na Sybir" (1930). Tak powstało wiele przebojów. Prowadził zespół Weseli Chłopcy. Pisał piosenki dla prawdziwych gwiazd takich jak: Hanka Ordonówna, Eugeniusz Bodo czy Zula Pogorzelska. Od 1939 roku brał udział w wojnie, dostał się do niewoli niemieckiej, skąd uciekł, a w 1940 r. dotarł do Lwowa, gdzie założył polski big band. Wraz z armią generała Andersa przewędrował Iran, Bliski Wschód i Włochy. Po demobilizacji osiadł w USA. Tam, po początkowo niepomyślnym okresie, w 1954 roku rozpoczął współpracę z producentami filmowymi w Hollywood. W roku 1963 napisał muzykę do filmu "Mój przyjaciel delfin" ("Flipper"). Jego piosenki śpiewali m.in. Bing Crosby czy Doris Day. Komponował także utwory muzyki poważnej: poematy symfoniczne, balet, concertino.